Shloka 16
Aśoka-śāstra: Nārada’s Instruction on the Cessation of Śoka
Grief
संज्ञालोपो निरूष्मत्वं सद्योमृत्युनिदर्शनम् अकस्माच्च स्रवेद् यस्य वाममक्षि नराधिप
saṃjñālopo nirūṣmatvaṃ sadyomṛtyunidarśanam akasmācca sraved yasya vāmamakṣi narādhipa
យាជ្ញវល្ក្យៈ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលណាមនុស្សម្នាក់ស្រាប់តែបាត់ស្មារតី រាងកាយត្រជាក់គ្មានកម្ដៅ ហើយបង្ហាញសញ្ញាដែលទស្សន៍ទាយមរណភាពភ្លាមៗ—ជាពិសេសបើគ្មានមូលហេតុអ្វី ស្រាប់តែភ្នែកឆ្វេងរបស់គាត់ចាប់ផ្តើមហូរទឹកភ្នែក—នោះជាអពមង្គលធ្ងន់ធ្ងរ»។
याज्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches discernment: certain sudden bodily changes are treated as serious portents, urging a ruler to recognize warning signs, act with prudence, and prepare ethically for consequences rather than ignoring clear indications of danger.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Yājñavalkya instructs a king by listing specific physical omens—loss of consciousness, coldness, and causeless watering of the left eye—as indicators associated with imminent death.