Shloka 43

सुवर्णष्ठीविनोपाख्यानम्

The Account of Suvarṇaṣṭhīvin

Devanagari script

कारयामास राज्यं च पितरि स्वर्गते नूप । वर्षाणां शतमेक॑ च सहस््रं भीमविक्रम:,नरेश्वरर! उस भयानक पराक्रमी कुमारने पिताके स्वर्ग-वासी हो जानेपर ग्यारह सौ वर्षोतक राज्य किया

Transliteration

kārayāmāsa rājyaṃ ca pitari svargate nṛpa | varṣāṇāṃ śatam ekaṃ ca sahasraṃ bhīmavikramaḥ ||

Translation

ប៉ារវតៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ក្រោយពេលព្រះបិតារបស់គាត់បានទៅស្ថិតនៅសួគ៌ហើយ វីរបុរសដ៏គួរឱ្យខ្លាច មានអានុភាពខ្លាំងនោះ បានគ្រប់គ្រងរាជ្យអស់១,១០០ឆ្នាំ»។

Word by Word

• कारयामास: caused (to be done), ruled/caused to be administered
• कारयामास: Karta
• Type: Verb
• Root: कारय् (कृ-धातोः णिच्)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• राज्यं: kingdom, rule
• राज्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: राज्य
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• पितरि: when/while (his) father (was ...)
• पितरि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पितृ
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• स्वर्गते: gone to heaven, deceased
• स्वर्गते: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: स्वर्गत (स्वर्ग + गत)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• नृप: O king
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• वर्षाणाम्: of years
• Type: Noun
• Root: वर्ष
• Form: नपुंसक, षष्ठी, बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एक
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहस्र
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• भीमविक्रमः: the one of terrible valor (the mighty prince)
• भीमविक्रमः: Karta
• Type: Noun
• Root: भीमविक्रम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

पर्वत उवाच

Characters & Entities

• Parvata (speaker)
• nṛpa (the addressed king)
• the father (unnamed)
• bhīmavikramaḥ (unnamed mighty prince/hero)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights rājadharma: when a father dies, the heir’s ethical obligation is to uphold stable governance. Legitimate succession and sustained administration are presented as virtues of a powerful ruler.

What is happening in the narrative?

Parvata addresses a king and recounts that, after his father’s death, a formidable prince took charge of the kingdom and ruled for eleven hundred years, emphasizing extraordinary longevity and continuous rule.