Shloka 19
Jarā-Mṛtyu-anatikrama: Janaka–Pañcaśikha-saṃvāda
Aging and Death Cannot Be Overstepped
क्षरो भवत्येष यदा तदा गुणवतीमथ । प्रकृतिं त्वभिजानाति निर्गुणत्वं तथा55त्मन:
kṣaro bhavaty eṣa yadā tadā guṇavatīm atha | prakṛtiṁ tv abhijānāti nirguṇatvaṁ tathātmanaḥ ||
វាសិដ្ឋៈ បានមានព្រះវាចា៖ «ពេលដែលបុគ្គលនេះក្លាយជា ‘ខ្សរ’—នោះគឺ ពេលដែលគាត់រលាយចូលក្នុងអាត្មាអធិ (ព្រះអាត្មាឧត្តម)—នោះគាត់យល់ច្បាស់ថា ប្រាក្រឹតិមានគុណទាំងឡាយ ហើយក៏យល់ច្បាស់ថា អាត្មារបស់គាត់ពិតប្រាកដជាលើសពីគុណ។ ការបង្រៀននេះបង្ហាញថា ការលោះលែងមិនមែនដោយបដិសេធគុណនៃលោកទេ ប៉ុន្តែដោយចែកច្បាស់ថា គុណជារបស់ប្រាក្រឹតិ ខណៈអាត្មាខាងក្នុងមិនត្រូវប៉ះពាល់»។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Right discernment (viveka): prakṛti is inherently guṇa-made (saguṇa), while the true Self is nirguṇa. Liberation is described as merging into the Supreme, where this distinction becomes directly known.
Vasiṣṭha is instructing on liberation and metaphysical discrimination: as the individual’s identity with change falls away and he becomes absorbed in the Supreme, he recognizes the guṇas as belonging to prakṛti and realizes the Self’s qualityless nature.