Shloka 35
Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
एतन्निदर्शनं सम्यगसम्यगनिदर्शनम् । बुध्यमानाप्रबुद्धानां पृथग्पृथगरिंदम
etannidarśanaṃ samyag asamyag-anidarśanam | budhyamānāprabuddhānāṃ pṛthak pṛthag ariṃdama ||
ឱ ព្រះរាជាអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! នេះជាគំរូបង្ហាញអំពីការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដ—និងអំពីអ្វីដែលមិនត្រឹមត្រូវ។ សម្រាប់អ្នកដែលកំពុងភ្ញាក់ដឹង ប៉ុន្តែមិនទាន់ភ្ញាក់ដឹងពេញលេញ ទាំងពីរនេះហាក់ដូចជាខុសគ្នា៖ ចំណេះដឹងរបស់បណ្ឌិតឈរលេចធ្លោ ព្រោះមានមូលដ្ឋានលើហេតុផលត្រឹមត្រូវ និងវិធីដឹងដែលមានសុពលភាព; តែ “ចំណេះដឹង” របស់អវិជ្ជាជន មិនអាចទុកចិត្តបាន ខ្វះសមហេតុផល ដូច្នេះមិនត្រឹមត្រូវ ហើយខុសពីចំណេះដឹងត្រឹមត្រូវដែលបានពោលមុន។
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Vasiṣṭha distinguishes valid, reasoned knowledge (samyak-jñāna) from unreliable, ungrounded notions taken as knowledge by the ignorant. True understanding is marked by coherence and proper justification; false understanding lacks these and must be recognized as separate.
In a didactic exchange within Śānti Parva, Vasiṣṭha addresses a king (called ariṃdama) and clarifies how to tell right insight from mistaken views, especially for seekers who are in the process of awakening but not yet fully established in wisdom.