Shloka 3
Yājñavalkya on the Unity of Sāṃkhya and Yoga and the Marks of Meditative Composure
Devanagari script
चन्द्रमा इव भुतानां पुनस्तत्र सहस्रश: । लीयतेडप्रतिबुद्धत्वादेवमेष हाबुद्धिमान्,जैसे चन्द्रमाका सहस्रों बार क्षय और सहस्(्रों बार वृद्धि होती रहती है, उसी प्रकार अज्ञानी जीव भी अज्ञानवश ही सहस्रों बार लयको प्राप्त होता है (और जन्म लेता है)
Transliteration
candramā iva bhūtānāṃ punas tatra sahasraśaḥ | līyate ’pratibuddhatvād evam eṣa hy abuddhimān ||
Translation
វសិષ્ઠបានមានព្រះវាចា៖ «ដូចព្រះចន្ទដែលមើលឃើញថាស្រកហើយពេញឡើងម្តងហើយម្តងទៀត ក្នុងចំណោមសត្វទាំងឡាយ ដូច្នោះដែរ សត្វមានកាយដែលអវិជ្ជា—ព្រោះមិនបានភ្ញាក់ដឹងចំពោះចំណេះដឹងពិត—ក៏រលាយ (ស្លាប់) ហើយកើតឡើងវិញជាញឹកញាប់ រាប់ពាន់ដង។»
Word by Word
चन्द्रमाthe moon
चन्द्रमा:
Karta
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भूतानाम्of beings/creatures
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
तत्रthere/in that state
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
सहस्रशःa thousandfold; many times
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्
लीयतेmerges/dissolves
लीयते:
TypeVerb
Rootली
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
अप्रतिबुद्धत्वात्from non-awakening; due to ignorance
अप्रतिबुद्धत्वात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअप्रतिबुद्धत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
एवम्thus/in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एषःthis (one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अबुद्धिमान्unintelligent; ignorant
अबुद्धिमान्:
TypeAdjective
Rootअबुद्धिमन्त्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वसिष्ठ उवाच
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaM
Moon (Candramā)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes