Shloka 20
Adhyāya 302: Guṇa-vicāra, Gati-bheda, and the Imperishable State
Yājñavalkya–Janaka
वृतं नैकात्मकं येन कृतं त्रैलोक्यमात्मना । तथैव बहुरूपत्वाद् विश्वरूप इति स्मृत:
vṛtaṃ naikātmakaṃ yena kṛtaṃ trailokyam ātmanā | tathaiva bahurūpatvād viśvarūpa iti smṛtaḥ ||
វាសិដ្ឋៈបានមានព្រះវាចា៖ «អង្គដែលបានបង្កើតលោកបីដោយអាត្មានៃព្រះអង្គឯង មិនត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងរូបតែមួយឡើយ។ ព្រោះព្រះអង្គបង្ហាញខ្លួនជារូបរាងជាច្រើន ទើបគេរំលឹកថា “វិશ્વរូប” — អង្គមានរូបទាំងអស់។ ដូច្នេះ សកលលោកត្រូវបានបង្កើត និងត្រូវបានពេញលេញស្រោបស្រង់ដោយសច្ចធម៌តែមួយនោះ ដែលបង្ហាញជាពហុភាព ដោយមិនបាត់បង់ឯកភាពខាងក្នុងរបស់ព្រះអង្គ។»
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the ultimate principle that creates the three worlds is not limited to a single form; it manifests as many forms while remaining one. This supports an ethical vision of unity: seeing multiplicity as expressions of one reality reduces ego-driven division and encourages reverence toward all beings.
Vasiṣṭha is instructing his listener in a philosophical discourse within Śānti Parva, explaining the cosmic creator-pervader as ‘Viśvarūpa’—so called because the one reality appears in countless forms and yet underlies and pervades the entire three-world cosmos.