Shloka 7
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
आकाश स्य गुण: शब्दो व्यापित्वं च्छिद्रतापि च | अनाश्रयमनालम्बमव्यक्तमविकारिता
ākāśasya guṇaḥ śabdo vyāpitvaṃ cchidratāpi ca | anāśrayam anālambam avyaktaṃ avikāritā ||
ភីṣ្មៈ ពន្យល់អំពីគុណលក្ខណៈកំណត់នៃ អាកាស (អេធើរ/លំហ)៖ គុណពិសេសរបស់វាគឺ “សំឡេង”; វារីករាលដាលគ្រប់ទី និងមានភាពជារន្ធ (ផ្តល់ “កន្លែងទំនេរ”)។ វាមិនពឹងផ្អែកលើគាំទ្រដ៏រឹងធ្ងន់ណាមួយ មិនស្ថិតលើមូលដ្ឋានផ្សេងទៀត; វាមិនបង្ហាញច្បាស់ដល់ការយល់ឃើញធម្មតា; ហើយនៅស្ថិតស្ថេរមិនប្រែប្រួលជាសារសំខាន់។ ដោយរបៀបនេះ គាត់បន្តរៀបរាប់ជាប្រព័ន្ធអំពីគុណនៃធាតុធំទាំងប្រាំ ក្នុងសន្តិ បរវៈ ដើម្បីបង្រៀនឲ្យយល់ពិត និងបណ្តុះវិវេក។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Sāṅkhya-style discernment of reality by defining ākāśa through its characteristic qualities—especially sound and pervasiveness—so that one can distinguish subtle principles from gross, changing phenomena and thereby cultivate clarity in dharma-oriented living.
In the Shanti Parva’s post-war instruction, Bhishma is teaching Yudhishthira philosophical foundations. Here he continues the structured listing of the mahābhūtas (great elements) and their properties, focusing on the attributes of ākāśa.