Shloka 8
Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
सेयं भावात्मिका भावांस्त्रीनेतानतिवर्तते । सरितां सागरो भर्ता महावेलामिवोर्मिमान्
seyaṁ bhāvātmikā bhāvāṁs trīn etān ativartate | saritāṁ sāgaro bhartā mahāvelām ivormimān ||
វ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ បញ្ញា-ចិត្តនេះ ដែលកើតពីសភាពនៃចិត្ត (भाव) អាចលើសផុតស្ថានភាពទាំងបីនោះ។ ដូចសមុទ្រ—ជាម្ចាស់នៃទន្លេទាំងឡាយ មានរលកធំៗកំពុងរលំ—ពេលខ្លះក៏លើសផុតសូម្បីតែឆ្នេរធំទូលាយរបស់ខ្លួនដែរ; ដូច្នេះដែរ បញ្ញាដែលមានមូលដ្ឋានលើសភាពនៃចិត្តនេះ ពេលបានតាំងនៅក្នុងយោគៈនៃការទប់ស្កាត់ចលនាចិត្ត នឹងឆ្លងកាត់លើសផុតមោទនៈទាំងបីនោះ។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the disposition-formed intellect (buddhi shaped by mental states) can, when grounded in yogic restraint of mental fluctuations, transcend the three fundamental modes/states that ordinarily govern experience.
Vyāsa explains a psychological-spiritual point using a vivid simile: as the ocean sometimes surges beyond its shoreline, so the mind-intellect, when stabilized in yoga, can overstep the usual limits imposed by the three bhāvas.