Shloka 20
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
यद्यप्यस्य महीं दद्याद् रत्नपूर्णामिमां नर: । इदमेव ततः श्रेय इति मन्येत तत्त्ववित्
vyāsa uvāca |
yady apy asya mahīṁ dadyād ratnapūrṇām imāṁ naraḥ |
idam eva tataḥ śreya iti manyeta tattvavit |
tatra yat prītisaṁyuktaṁ kiñcid ātmani lakṣayet |
praśāntam iva saṁśuddhaṁ sattvaṁ tad upadhārayet |
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ ទោះបីមនុស្សម្នាក់អាចបរិច្ចាគផែនដីទាំងមូលនេះដែលពោរពេញដោយគ្រឿងអលង្ការក៏ដោយ អ្នកដឹងសច្ចៈក៏នៅតែវិនិច្ឆ័យថា «ល្អប្រសើរខ្ពស់ជាងគេ» គឺចំណេះដឹងនេះឯង។ ហើយក្នុងរឿងនេះ ពេលណាមនុស្សសង្កេតឃើញក្នុងខ្លួនមានភាពរីករាយប្រកបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់—សភាពបរិសុទ្ធ ហាក់ដូចស្ងប់ស្ងាត់—គួរយល់ថា គុណៈសត្តវ (sattva) បានកើតឡើង និងកំពុងដំណើរការ។
व्यास उवाच
Educational Q&A
True welfare (śreyas) is knowledge, not even the greatest material gift. A practical sign of sattva is an inner state of purified, quiet gladness; recognizing this helps one discern the mind’s movement toward clarity and virtue.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and right living, Vyāsa delivers a didactic comparison—jewel-filled earth versus knowledge—and then gives a diagnostic criterion for inner cultivation: noticing serene, purified joy as the mark of sattva arising.