Shloka 32
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
आवर्तमानमजरं विवर्तनं षण्णाभिकं द्वादशारं सुपर्व । यस्येदमास्ये परियाति विश्रृ तत् कालचक्रं निहितं गुहायाम्
āvartamānam ajaraṁ vivartanaṁ ṣaṇṇābhikaṁ dvādaśāraṁ suparva | yasyedam āsye pariyāti viśvaṁ tat kālacakraṁ nihitaṁ guhāyām ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ «កង់នៃកាលៈ វិលជានិច្ច មិនចាស់ មិនសឹកស្រាល ហើយបន្តវិលទៅដោយមិនឈប់សម្រាក។ រដូវទាំងប្រាំមួយជាគល់កង់ ខែទាំងដប់ពីរជាខ្នងកង់ ហើយចំណុចភ្ជាប់ដ៏ល្អរបស់វាគឺពិធីសក្ការៈដូចជា ពិធីថ្ងៃចន្ទថ្មី និងថ្ងៃពេញចន្ទ។ ចក្រវាលទាំងមូលចូលទៅក្នុងមាត់វា ដូចជាអាហារ។ កង់នៃកាលៈនោះត្រូវបានដាក់នៅក្នុងរូងភ្នំនៃបញ្ញាខាងក្នុង; អ្នកណាដែលដឹងវាពិតប្រាកដ ត្រូវបានទេវតាសរសើរចំពោះកិរិយាដ៏មង្គលរបស់គេ»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
Time is an unceasing, undecaying cosmic cycle that consumes all beings and events; wisdom lies in recognizing this inner truth (within the ‘cave’ of intellect) and aligning one’s conduct with dharma rather than clinging to what time inevitably carries away.
In Śānti Parva’s instruction on peace and right understanding, Vyāsa presents a vivid metaphor: time as a wheel structured by seasons, months, and ritual divisions, into which the whole world is drawn—urging the listener toward inner discernment and ethical steadiness.