Shloka 29
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
सुशीलवृत्तो व्यपनीतकल्मषो न चेह नामुत्र च कर्तुमीहते । अरोषमोहो गतसंधिविग्रहो भवेदुदासीनवदात्मविन्नर:
suśīlavṛtto vyapanītakalmaṣo na ceha nāmutra ca kartum īhate | aroṣamoho gatasandhivigraho bhaved udāsīnavad ātmavinnaraḥ ||
វ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ បុគ្គលមានសុចរិត សុភាពរាបសារ ដកចេញហើយនូវកល្មស (មលិន) មិនខិតខំ «ធ្វើឲ្យកើត» ឬ «រក្សាទុក» អ្វីទាំងនៅលោកនេះ ឬលោកក្រោយឡើយ។ គ្មានកំហឹង គ្មានមោហៈ លើសផុតពីទ្វេភាគនៃសន្ធិ (សម្ព័ន្ធ) និងវិគ្រោះ (សត្រូវភាព) អ្នកដឹងអាត្មា រស់ដូចជាអព្យាក្រឹត—មាំមួន មិនជាប់ពាក់ និងពេញបរិបូរណ៍នៅក្នុងខ្លួន។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Self-knower, purified in conduct and mind, abandons result-driven striving for worldly or otherworldly gains, and remains free from anger and delusion. Such a person transcends partisan dualities (friend vs. foe, alliance vs. conflict) and abides in steady, detached equanimity.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, Vyāsa describes the marks of an ātma-vit (knower of the Self): moral purity, freedom from reactive emotions, and a stance of neutrality toward social-political oppositions, indicating a contemplative ideal within the post-war teaching context.