Shloka 16
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
Devanagari script
तदेतदृषिणा प्रोक्तं विस्तरेणानुमीयते । नवजं शशिन दृष्टवा वक्रतन्तुमिवाम्बरे
Translation
«នេះហើយជាពាក្យដែលឥសីអ្នកឃើញមន្ត្រ បានពន្យល់យ៉ាងលម្អិត; ហើយមនុស្សក៏អាចសន្និដ្ឋានបាន ដោយឃើញព្រះចន្ទកើតថ្មីក្រោយអមាវាស្យា នៅលើមេឃ ដូចខ្សែសូត្រស្តើងបត់កោង»។
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एतत्this (very thing)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रोक्तम्said/declared
प्रोक्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-वच्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana
TypeNoun
Rootविस्तर
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनुमीयतेis inferred/understood
अनुमीयते:
Karma
TypeVerb
Rootअनु-मा
FormPresent, Passive, Third, Singular
नवजम्new-born/newly arisen
नवजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनवज
FormMasculine, Accusative, Singular
शशिनम्the moon
शशिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशशिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
वक्रतन्तुम्a crooked thread
वक्रतन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootवक्रतन्तु
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अम्बरेin the sky
अम्बरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्बर
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes