Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)

व्यवहारेषु धर्मेषु योक्तव्याश्व॒ बहुशुता: । (प्रमाणज्ञा महीपाल न्यायशास्त्रावलम्बिन: । वेदार्थतत्त्वविद्‌ राज॑स्तर्कशास्त्रबहुश्रुता: ।।

vyavahāreṣu dharmeṣu yoktavyāś ca bahuśrutāḥ | pramāṇajñā mahīpāla nyāyaśāstrāvalambinaḥ | vedārthatattvavido rājas tarkaśāstrabahuśrutāḥ || mantre ca vyavahāre ca niyoktavyā vijānatā | guṇayukte 'pi naikasmin viśvaset vicakṣaṇaḥ ||

វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ ក្នុងកិច្ចការច្បាប់ និងធម៌ ព្រះមហាក្សត្រគួរតែងតាំងអ្នកមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយ—អ្នកស្គាល់វិធានភស្តុតាងត្រឹមត្រូវ អាស្រ័យលើវិជ្ជានីតិសាស្ត្រ យល់ដឹងអត្ថន័យពិតនៃវេដ និងហ្វឹកហាត់ល្អក្នុងតក្កវិជ្ជា។ ព្រះអង្គដែលមានវិចារណញ្ញាណ គួរប្រើអ្នកប្រាជ្ញដូច្នោះទាំងក្នុងការប្រឹក្សា និងក្នុងការគ្រប់គ្រង។ ហើយទោះបីមនុស្សម្នាក់មើលទៅមានគុណធម៌ច្រើនក៏ដោយ បុរសប្រាជ្ញាមិនគួរដាក់ការជឿទុកចិត្តទាំងស្រុងលើមនុស្សតែម្នាក់ឡើយ។

व्यवहारेषुin legal/administrative dealings
व्यवहारेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootव्यवहार
FormMasculine, Locative, Plural
धर्मेषुin duties/laws
धर्मेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Plural
योक्तव्याःare to be appointed/engaged
योक्तव्याः:
Karta
TypeVerb
Rootयुज्
FormMasculine, Nominative, Plural, Gerundive (तव्यत्), passive obligation
बहुश्रुताःwell-versed/learned
बहुश्रुताः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुश्रुत
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mahīpāla (the king, addressed)
R
rājan (the king, addressed)

Educational Q&A

A ruler should staff counsel and administration with broadly educated experts—skilled in standards of proof, jurisprudence, Vedic meaning, and disciplined reasoning—and should avoid concentrating trust and authority in a single individual, however virtuous.

In the Śānti Parva’s instruction on righteous governance, Vaiśampāyana relays counsel directed to a king: how to choose qualified advisers and officials for legal and administrative work, emphasizing expertise and prudent distribution of trust.