Shloka 20
Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
यच्चेदं प्रभव: स्थान भूतानां संयमो यम: । स्वभावेनैव वर्तन्ते द्वन्द्रसृष्टानि भूरिश:
yaccedaṃ prabhavaḥ sthānaṃ bhūtānāṃ saṃyamo yamaḥ | svabhāvenaiva vartante dvandrasṛṣṭāni bhūriśaḥ ||
ព្រះវ្យាសៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «គោលការណ៍ដែលហៅថា ‘កាល’ នោះឯង ជាប្រភព និងជាទីតាំងអាស្រ័យរបស់សត្វលោក ហើយវាក៏ជាអំណាចទប់ស្កាត់ និងគ្រប់គ្រងពួកវាផងដែរ។ នៅក្នុងវានោះ សត្វរាប់មិនអស់—កើតឡើងក្រោមលក្ខខណ្ឌនៃគូផ្ទុយ—បន្តរស់នៅ និងប្រព្រឹត្តតាមសភាពដើមរបស់ខ្លួន»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
Time (Kāla) is presented as the overarching principle that brings beings forth, provides their ground of existence, and regulates them; within this framework, creatures act according to their inherent nature (svabhāva) amid the play of opposites (dvandva).
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vyāsa explains a metaphysical view: the world of living beings is governed by Time, and the diversity of conduct and experience arises naturally from svabhāva under the conditions of dualities.