Shloka 16
अध्याय २२० — बलिवासवसंवादः
Bali–Vāsava Dialogue on Kāla and Steadfastness
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति । स वै परिमितप्रज्ञ: स दान्तो द्विज उच्यते
na hṛṣyati mahāty arthe vyasane ca na śocati | sa vai parimitaprajñaḥ sa dānto dvija ucyate ||
ភីष្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាមិនរីករាយលើសកម្រិតពេលទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិ ឬជោគជ័យដ៏ធំ ហើយមិនសោកស្តាយពេលជួបវិបត្តិ—អ្នកនោះត្រូវហៅថា «ទ្វិជ» (dvija) មានប្រាជ្ញាវាស់វែង និងបានគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍។ ព្រះធម៌សរសើរភាពមាំមួនខាងក្នុង៖ ការលូតលាស់នៃសីលធម៌មិនស្ថិតនៅលើអ្វីដែលបានឬបាត់ទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើចិត្តស្មើ ដែលមានវិន័យទាំងពេលសុខ និងពេលទុក្ខ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True refinement is equanimity: do not become intoxicated by great gains, and do not collapse into sorrow in misfortune. Such balance indicates measured wisdom (parimitaprajñā) and sense-mastery (dānta), which Bhīṣma presents as marks of a truly noble ‘dvija’ in conduct.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct after the war. Here he defines a hallmark of the disciplined person: steadiness of mind amid prosperity and adversity.