Shloka 9
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
गुणानामपि यद्येतत् कर्मणा चाप्युपस्थितम् । तत् तत् शंसन्ति भूतानि मनो यद्धावितं यथा
guṇānām api yady etat karmaṇā cāpy upasthitam | tat tat śaṃsanti bhūtāni mano yad dhāvitaṃ yathā ||
ភីષ្មៈបានមានព្រះវាចាថា៖ ក្នុងចំណោមគុណៈទាំងឡាយផងដែរ ពេលដែលដោយកម្មរបស់ខ្លួន មានសភាពណាមួយកើតឡើង—សត្ត្វ រជស ឬ តមស—ចិត្តត្រូវបានជំរុញ និងទទួលស្នាមប៉ះពាល់យ៉ាងណា នោះធាតុស្ដើងៗក៏បង្ហាញរូបរាងស្របតាមនោះក្នុងសុបិន។ ដូច្នេះ រូបភាពក្នុងសុបិន តាមទៅតាមការបណ្តុះបណ្តាលរបស់ចិត្តដោយសត្ត្វ រជស តមស និងដោយអំពើដែលបានពណ៌ចិត្ត។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dream-experiences and inner perceptions reflect the mind’s conditioning: actions (karma) and the dominant guṇa (sattva/rajas/tamas) impress the mind, and corresponding forms are manifested in subtle experience such as dreams.
In the Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma explains to the listener how mental impressions arise: depending on the guṇas activated by one’s deeds, the mind is driven in certain patterns, and those patterns appear as specific forms in dream.