Shloka 18
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
अस्पर्शनमशृण्वानमनास्वादमदर्शनम् । अप्राणमवितर्क च सत्त्वं प्रविशते परम्
asparśanam aśṛṇvānamanāsvādam adarśanam | aprāṇam avitarkaṃ ca sattvaṃ praviśate param, parabrahma paramātmā sparśa-śravaṇa-rasana-darśana-prāṇa-saṅkalpa-vikalpa-se bhī rahita hai; isaliye kevala viśuddha buddhi hī usameṃ praviśa kar pātī hai |
ភីષ្មៈពន្យល់ថា សច្ចធម៌អតិបរមា—បរព្រហ្ម (Param Brahman), បរមាត្មា (Paramātman)—លើសពីការប៉ះពាល់ ការស្តាប់ ការស្វែងរស ការមើលឃើញ ហើយក៏លើសពីប្រតិបត្តិការធម្មតានៃដង្ហើម និងការគិតវែកញែក។ ដូច្នេះ មានតែបុទ្ធិសុទ្ធភ្លឺថ្លា (sattva/śuddha buddhi) ដែលរួចផុតពីការរំខានដោយឥន្ទ្រិយៈ និងការរវើរវាយនៃចិត្តប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចចូលទៅ និងដឹងជាក់នូវគោលការណ៍ខ្ពស់បំផុតនោះ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Supreme (Parabrahman/Paramatman) is not an object of the senses or of discursive thought; realization requires a purified, sattvic intellect that is free from sensory dependence and from saṅkalpa–vikalpa (mental wavering).
In the Shanti Parva’s instruction on liberation and right understanding, Bhishma continues advising Yudhishthira by describing the transcendence of the Supreme Self and the inner discipline—purification of mind/intellect—needed to realize it.