Shloka 17
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
बुद्धि: कर्मगुणैहीना यदा मनसि वर्तते । तदा सम्पद्यते ब्रह्म तत्रैव प्रलयं गतम्
buddhiḥ karmaguṇair hīnā yadā manasi vartate | tadā sampadyate brahma tatraiva pralayaṃ gatam ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ពេលបុទ្ធិ (ប្រាជ្ញា) រួចផុតពីគុណលក្ខណៈដែលកើតពីកម្ម ហើយស្ថិតមាំក្នុងទីស្នាក់ខាងក្នុងនៃចិត្ត នោះជីវាត្មាបានទៅដល់ព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដោយរលាយចូលទៅទីនោះឯង។ សេចក្តីបង្ហាញគឺថា មុក្ខមិនមកពីការប្រតិបត្តិខាងក្រៅតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែមកពីការផ្តាច់ចិត្តពីទំនោរដែលកើតពីកម្ម និងការយល់ដឹងដែលស្ងប់ស្អាត។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation occurs when buddhi (discriminative intellect) is freed from karma-born guṇas—habitual tendencies generated by action and attachment—and becomes inwardly steady; then the self is absorbed into Brahman.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira a contemplative doctrine: the culmination of spiritual practice is the mind’s inward stabilization and the dissolution of individuality into Brahman.