Shloka 4
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
यत्कारणं यत्र विधि: प्रवृत्तो ज्ञाने फलं यत्प्रवदन्ति विप्रा: । यन्मन्त्रशब्दैरकृतप्रकाशं तदुच्यतां मे भगवन् यथावत्
yatkāraṇaṁ yatra vidhiḥ pravṛtto jñāne phalaṁ yatpravadanti viprāḥ | yanmantraśabdair akṛtaprakāśaṁ taducyatāṁ me bhagavan yathāvat, bhagavan ||
ភីស្មា បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះអង្គដ៏គួរគោរព! សូមពន្យល់ឲ្យខ្ញុំដោយត្រឹមត្រូវ និងពេញលេញ អំពីសច្ចធម៌អស់កាលនោះ ដែលជាមូលហេតុនៃលោកនេះ; ដែលសម្រាប់វា គេបានអនុវត្តពិធី និងវិន័យតាមវេដៈ; ដែលព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញប្រកាសថា ជាផលដែលទទួលបានដោយចំណេះដឹងពិត; ហើយដែលសារសំខាន់របស់វា មិនអាចបំភ្លឺបានទាំងស្រុង ដោយពាក្យមន្តវេដៈតែប៉ុណ្ណោះ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames the highest Reality (Brahman/Paramatman) as the ultimate cause, the true goal behind Vedic injunctions, and the supreme fruit of knowledge—yet not something exhaustively captured by mantra-words alone. It points toward realization that transcends mere verbal or ritual formulation.
In the Shanti Parva’s instruction setting, Bhishma addresses a revered teacher as “Bhagavan” and requests a precise exposition of the eternal principle: why rituals are performed, what sages call the result of knowledge, and what remains only partially disclosed by Vedic mantras.