Shloka 16
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
स्वेनात्मना चक्षुरिव प्रणेता निशात्यये तमसा संवृतात्मा । ज्ञानं तु विज्ञानगुणेन युक्त कर्माशुभं पश्यति वर्जनीयम्
bhīṣma uvāca | svenātmanā cakṣur iva praṇetā niśātyaye tamasā saṃvṛtātmā | jñānaṃ tu vijñānaguṇena yuktaṃ karmāśubhaṃ paśyati varjanīyam |
ភីស្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ពេលរាត្រីបានផុតទៅ ហើយអាត្មាមិនត្រូវគ្របដណ្ដប់ដោយអន្ធការទៀត នោះ «មគ្គនាយកខាងក្នុង» ដូចជាភ្នែកដែលមានពន្លឺរបស់ខ្លួនឯង នឹងមើលឃើញអ្វីៗនៅលើផ្លូវ ហើយស្គាល់អ្វីដែលត្រូវជៀសវាង ដូចជាមែកមុត ឬមួលកន្ទុយ។ ដូចគ្នានេះដែរ ពេលវាំងនននៃមោហៈត្រូវលើកចេញ បញ្ញាដែលត្រូវបំភ្លឺដោយចំណេះដឹងពិត និងការយល់ដឹងបែងចែក នឹងឃើញកម្មអកុសលថាជារបស់ដែលត្រូវលះបង់។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When ignorance and delusion recede, knowledge combined with discriminative understanding enables the intellect to recognize unethical or harmful actions as avoidable—just as the eye, once darkness is gone, can see thorns on the road and steer clear of them.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma continues a moral-philosophical explanation: he uses a dawn-and-vision simile to show how the mind, once freed from the darkness of moha, clearly perceives which actions are to be renounced.