Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः

Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature

इन्द्रियैस्तु प्रदीपार्थ कुरुते बुद्धिसप्तमै: । निर्विचेष्टेरजानद्धिः परमात्मा प्रदीपवत्‌

indriyaistu pradīpārthaṃ kurute buddhisaptamaiḥ | nirviceṣṭerajānaḍḍhiḥ paramātmā pradīpavat ||

ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះអាត្មាអតិបរមា ទោះជាខ្លួនឯងមិនប្រព្រឹត្តកិច្ច និងមិនជាអ្នកដឹងដូចឧបករណ៍ទាំងឡាយក៏ដោយ ក៏ធ្វើឲ្យអិន្ទ្រីយ៍ទាំងឡាយក្លាយជាចង្កៀងបំភ្លឺ ដោយអាស្រ័យលើសមាសធាតុប្រាំពីរ—ចិត្ត និងពុទ្ធិ រួមជាមួយអិន្ទ្រីយ៍។ ដូចចង្កៀងដាក់ក្នុងក្រឡ ឆ្លុះពន្លឺចេញតាមរន្ធក្រឡ ហើយធ្វើឲ្យស្គាល់វត្ថុទាំងឡាយបាន ដូច្នោះដែរ ព្រះបរមាត្មា ស្ថិតនៅក្នុងកាយ ធ្វើឲ្យអាចទទួលបទពិសោធន៍ និងយល់ដឹងអំពីសារធាតុទាំងអស់ តាមរយៈសមត្ថភាពទាំងនេះ ដែលដោយខ្លួនវាឯងគ្មានចលនា និងគ្មានចំណេះដឹង។

इन्द्रियैःby the senses
इन्द्रियैः:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Instrumental, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रदीपार्थम्the purpose/function of a lamp (illumination)
प्रदीपार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रदीपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुतेdoes/makes (for itself)
कुरुते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
बुद्धिसप्तमैःby the seven (including) intellect; i.e., mind and senses as seven
बुद्धिसप्तमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबुद्धिसप्तम
FormNeuter, Instrumental, Plural
निर्विचेष्टेin the motionless/effortless (state)
निर्विचेष्टे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिर्विचेष्ट
FormNeuter, Locative, Singular
अजानद्धिःnot knowing; ignorant (one)
अजानद्धिः:
Karta
TypeAdjective
Rootअजानत्
FormMasculine, Nominative, Singular
परमात्माthe Supreme Self
परमात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootपरमात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रदीपवत्like a lamp
प्रदीपवत्:
TypeIndeclinable
Rootप्रदीपवत्

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
P
Paramātman (Supreme Self)
I
indriyas (senses)
B
buddhi (intellect)
P
pradīpa (lamp)
G
ghaṭa (pot)