Shloka 10
Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
गृहारम्भो हि दुःखाय न सुखाय कदाचन । सर्प: परकृतं वेश्म प्रविश्य सुखमेधते
gṛhārambho hi duḥkhāya na sukhāya kadācana | sarpaḥ parakṛtaṃ veśma praviśya sukham edhate ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ការចាប់ផ្តើមសង់ផ្ទះ និងរវល់ថែរក្សាគ្រួសារ ជាមូលហេតុនៃទុក្ខ មិនមែនជាសុខដ៏ថេរឡើយ។ ចូរមើលសត្វពស់៖ វាចូលទៅស្នាក់នៅក្នុងលំនៅដែលអ្នកដទៃបានធ្វើ ហើយរស់នៅដោយសុខសាន្ត។ ដោយឧទាហរណ៍នេះ ភីෂ្មៈសរសើរអនាសక్తិ និងសេរីភាពពីបន្ទុកនៃការកាន់កាប់ ដោយយកពស់ជាគ្រូនៃការរស់ដោយមិនមានភាពជាប់ចិត្ត។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that attachment to building and owning a home brings ongoing trouble and anxiety, whereas freedom from possessiveness—living lightly without ‘mine-ness’—supports peace. The snake exemplifies using what is available without the burden of acquisition.
In Bhishma’s instruction during the Shanti Parva, he uses a brief analogy: a snake comfortably occupies a dwelling made by others. The point is to counsel a life of minimal entanglement and to discourage obsession with house-building and property.