Shloka 4
Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)
उसी समय दिव्य-धेनु दक्षकन्या सुरभिदेवी वहाँ आकर आकाशगमें ठीक चिताके ऊपर खड़ी हो गयीं ।। तस्या वक्त्राच्च्युत: फेन: क्षीरमिश्रस्तदानघ । सो5पतदू वै ततस्तस्यां चितायां राजधर्मण:,अनघ! उनके मुखसे जो दूधमिश्रित फेन झरकर गिरा, वह राजधर्माकी उस चितापर पड़ा
tadā divyā dhenur dakṣakanyā surabhīdevī tatra āgatya ākāśe samyak citāyā upari tiṣṭhati sma | tasyā vaktrāc cyutaḥ phenaḥ kṣīramiśras tadānagha | so ’patad vai tataḥ tasyāṃ citāyāṃ rājadharmaṇaḥ, anagha |
នៅពេលនោះเอง គោទេវីដ៏ទេវភាព សុរភី—កូនស្រីរបស់ដាក្ស—បានមកដល់ទីនោះ ហើយឈរនៅលើមេឃ ត្រង់លើចិតាដុតសព។ ពពុះដែលលាយទឹកដោះបានហូរចេញពីមាត់នាង ហើយធ្លាក់ចុះលើចិតារបស់ព្រះមហាក្សត្រដែលជារូបនៃរាជធម៌។ ហេតុនេះបង្ហាញថា រាជធម៌ដ៏សុចរិត ត្រូវបានគោរពមិនត្រឹមតែមនុស្សទេ ប៉ុន្តែសូម្បីតែអាទិទេវ—ដូចជាពិភពលោកទាំងមូលកំពុងថ្វាយការអភិសេកដល់ជីវិតដែលរស់ក្នុងកាតព្វកិច្ច។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Rājadharma—righteous rule grounded in duty and protection of subjects—has a sanctifying power recognized beyond human society; the divine tribute symbolizes that ethical kingship aligns with cosmic order and is worthy of reverence.
As a king associated with rājadharma lies on the funeral pyre, the celestial cow Surabhī appears in the sky above it, and milk-mixed foam from her mouth falls onto the pyre, functioning like a divine offering or consecration.