Shloka 9
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
वाचा दण्डो ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां भुजार्पणम् | दानदण्डा: स्मृता वैश्या निर्दण्ड: शूद्र उच्चते
vācā daṇḍo brāhmaṇānāṁ kṣatriyāṇāṁ bhujārpaṇam | dāna-daṇḍāḥ smṛtā vaiśyā nirdaṇḍaḥ śūdra ucyate ||
អរជុនបាននិយាយ៖ «សម្រាប់ព្រាហ្មណ៍ ទណ្ឌកម្មគឺដោយពាក្យ—ការស្តីបន្ទោស និងការរិះគន់។ សម្រាប់ក្សត្រីយៈ ទណ្ឌកម្មគឺការបង្ខំឲ្យបម្រើដោយកម្លាំងដៃ ដូចជាឲ្យធ្វើការដើម្បីបានអាហារចិញ្ចឹមជីវិត។ វៃស្យៈ ត្រូវបានគេថា ទទួលទណ្ឌកម្មដោយការទាមទារប្រាក់ និងពិន័យជាទ្រព្យ។ សូទ្រៈ ត្រូវបានពិពណ៌នាថា ‘គ្មានទណ្ឌកម្ម’—សម្រាប់គេ វិធានកែប្រែមានតែការយកសេវាកម្ម មិនមែនទណ្ឌកម្មប្រភេទផ្សេងទៀតទេ»។
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse outlines a graded theory of punishment (daṇḍa) tied to social roles: Brahmins are corrected primarily through verbal censure, Kshatriyas through enforced service/labor, Vaishyas through financial penalties, and Shudras are described as not receiving formal punitive penalties beyond being made to serve—presented as a traditional schema of discipline and social regulation.
In the Shanti Parva’s discourse on dharma and governance, Arjuna speaks about how punishment should be applied differently across social classes, summarizing a remembered rule of daṇḍanīti (policy of punishment) as part of a broader ethical discussion.