Shloka 87
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
श्षपच उवाच आत्मैव साक्षी कुलधर्मकृत्ये त्वमेव जानासि यदत्र दुष्कृतम् । यो ह्ाद्रियाद् भक्ष्यमिति श्वमांसं मन्ये न तस्यास्ति विवर्जनीयम्,चाण्डालने कहा--किस कुलके लिये कौन-सा कार्य धर्म है, इस विषयमें यह आत्मा ही साक्षी है। इस अभक्ष्य-भक्षणमें जो पाप है, उसे आप भी जानते हैं। मेरी समझमें जो कुत्तेके मांसको भक्षणीय बताकर उसका आदर करे, उसके लिये इस संसारमें कुछ भी त्याज्य नहीं है
śvapaca uvāca: ātmaiva sākṣī kuladharmakṛtye tvam eva jānāsi yad atra duṣkṛtam | yo hy ādriyād bhakṣyam iti śvamāṁsaṁ manye na tasyāsti vivarjanīyam ||
ចណ្ឌាល បាននិយាយថា៖ «ក្នុងរឿងថា សម្រាប់ត្រកូលណា ការណាខ្លះជាធម៌ និងកាតព្វកិច្ច—អាត្មា (ខ្លួនឯង) នេះហើយជាសាក្សី។ អ្នកក៏ដឹងដែរ ថាក្នុងការបរិភោគអ្វីដែលមិនគួរបរិភោគនេះ មានអំពើខុសធម៌ប៉ុនណា។ តាមការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ អ្នកណាដែលគោរពសាច់ឆ្កែថា ‘គួរបរិភោគ’ នោះ ក្នុងលោកនេះ គ្មានអ្វីនៅសល់ដែលគេនឹងលះបង់ ឬជៀសវាងទៀតឡើយ»។
श्षपच उवाच
Educational Q&A
Moral accountability is ultimately internal: the Self (conscience) witnesses one’s choices. When someone normalizes a clearly forbidden act (here, treating dog’s flesh as acceptable), it signals a collapse of ethical restraint—nothing remains that such a person would consider worth avoiding.
An outcaste (śvapaca) addresses another person, warning about the wrongdoing involved in consuming what is deemed non-edible by dharma norms. He appeals to inner conscience and argues that honoring such food as ‘edible’ indicates a broader disregard for moral boundaries.