Shloka 75
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
चाण्डालने कहा--किसी असाधु पुरुषने यदि कोई अनुचित कार्य किया हो तो वह सनातन धर्म नहीं माना जायगा; अत: आप यहाँ न करनेयोग्य कर्म न कीजिये। कोई बहाना लेकर पाप करनेपर उतारू न हो जाइये ।।
viśvāmitra uvāca | na pātakaṃ nāvamataṃ ṛṣiḥ san kartum arhati | samau ca śvamṛgau manye tasmād bhokṣye śvajāghanīm ||
អ្នកចណ្ឌាល បាននិយាយថា៖ «បើមនុស្សអសាធុបានធ្វើអំពើមិនសមរម្យណាមួយ នោះមិនអាចចាត់ទុកថាជាធម៌សនាតនបានឡើយ; ដូច្នេះ នៅទីនេះ សូមកុំធ្វើកិច្ចដែលមិនគួរធ្វើ។ កុំយកលេសណាមួយមកប៉ុនប៉ងធ្វើបាប។» វិශ්וואַមិត្រ បានមានពាក្យថា៖ «ឥសីដ៏ប្រសើរ មិនគួរធ្វើអំពើដែលជាបាប ឬដែលត្រូវបានគេថ្កោលទោសឡើយ។ ទោះយ៉ាងណា តាមទស្សនៈរបស់ខ្ញុំ ឆ្កែ និងម្រឹគ (សត្វព្រៃ) ស្មើគ្នា ព្រោះសុទ្ធតែជាសត្វ; ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងបរិភោគភ្លៅឆ្កែនេះជាក់ជាមិនខាន»។
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic boundary: a sage should not perform acts that are intrinsically sinful or socially condemned. At the same time, it shows how ethical reasoning can be argued through classification (dog and deer as equally ‘animals’), raising the question of whether such reasoning truly preserves dharma or merely rationalizes a questionable act.
Viśvāmitra speaks while confronting a situation involving eating meat identified as a dog’s haunch. He first asserts the principle that a ṛṣi should avoid sinful or censured deeds, then claims that dog and deer are equivalent as animals and concludes he will eat the dog’s haunch—presenting a tension between stated principle and chosen action.