Shloka 69
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
विश्वामित्र उवाच नदुर्भिक्षे सुलभं मांसमन्यत् श्रुपाक मन्ये नच मे<स्ति वित्तम् क्षुधार्तक्षाहमगतिर्निराश: श्वमांसे चास्मिन् षपड़सान् साधु मन्ये
viśvāmitra uvāca | na durbhikṣe sulabhaṃ māṃsam anyat, śvapāka, manye; na ca me 'sti vittam | kṣudhārta-kṣāmaham agatiḥ nirāśaḥ | śvamāṃse cāsmin ṣaḍrasān sādhu manye ||
វិશ્વាមិត្រៈ បាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកក្រៅវណ្ណៈ (អ្នកចម្អិនឆ្កែ)! ក្នុងគ្រាអត់ឃ្លាននេះ ខ្ញុំជឿជាក់ថា សាច់ផ្សេងទៀតមិនងាយរកបានទេ។ ខ្ញុំក៏គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិដើម្បីទិញអាហារដែរ។ ត្រូវទុក្ខទោមនស្សដោយឃ្លាន គ្មានទីពឹង គ្មានផ្លូវចេញ ហើយអស់សង្ឃឹម—ខ្ញុំយល់ថា ទោះជាសាច់ឆ្កែនេះ ក៏អាចឲ្យខ្ញុំទទួលបានសេចក្តីពេញចិត្តនៃអាហារប្រាំមួយរស (ឆដ្រស) បានដែរ»។
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds an ethical tension central to dharma literature: extreme hunger and famine can press a person toward actions normally prohibited. It frames necessity (āpaddharma) as a context in which survival and the preservation of life may be weighed against ordinary purity rules and social boundaries.
Viśvāmitra, reduced to desperation by a widespread famine and lacking money to buy food, addresses a śvapāka and argues that no other meat is available. He rationalizes that even dog meat can provide the satisfaction of a complete meal, revealing his dire condition and the moral strain of scarcity.