Shloka 44
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
स सुप्त इव चाण्डाल: श्लेष्मापिहितलोचन: । परिभिजन्नस्वरो रूक्ष: प्रोवाचाप्रियदर्शन:
sa supta iva cāṇḍālaḥ śleṣmāpihita-locanaḥ | paribhijann asvaro rūkṣaḥ provācāpriya-darśanaḥ ||
ភីष្មៈបាននិយាយថា៖ ចណ្ឌាលានោះហាក់ដូចជាដេកលក់ ភ្នែករបស់គេដូចជាត្រូវស្លេស្មាបិទជិត។ ប៉ុន្តែគេមិនបានដេកទេ—គេកំពុងភ្ញាក់។ គេគួរឲ្យខ្លាចពេលមើលឃើញ ហើយទំនងជាមានចរិតរឹងរ៉ៃ។ ពេលឃើញមុនីមកដល់ គេបាននិយាយឡើងដោយសំឡេងបែកបាក់ ក្រហមក្រអូប។ រូបភាពនេះបង្កើតភាពតានតឹងធម៌៖ កុំវិនិច្ឆ័យតាមរូបរាងក្រៅ តែត្រូវស្គាល់ការយល់ដឹង និងចេតនាខាងក្នុង។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical contrast: outward signs—uncleanliness, harshness, frightening appearance—can mislead moral judgment. It prepares the listener to consider that dharma requires discernment beyond surface impressions, especially regarding marginalized persons.
Bhishma describes a Caṇḍāla who looks asleep with eyes crusted over, yet is awake. He appears frightening and rough, and then speaks in a broken, harsh voice—introducing a charged encounter that tests perception and moral response.