Shloka 21
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
क्वचिच्चोरै: क्वचिच्छस्त्रै: क्वचिद् राजभिरातुरै: । परस्परभयाच्चैव शून्यभूयिष्ठनिर्जना
kvacic coraiḥ kvacic chastraiḥ kvacid rājabhir āturaiḥ | parasparabhayāc caiva śūnyabhūyiṣṭhanirjanā ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «កន្លែងខ្លះ ចោរបង្កភ័យ; កន្លែងខ្លះ អាវុធ និងអំពើហិង្សាដោយកងប្រដាប់អាវុធបង្កការភ័យខ្លាច; កន្លែងផ្សេងទៀត ព្រះរាជាដែលកំពុងទុក្ខទ្រាំក្លាយជាប្រភពនៃការគាបសង្កត់។ ហើយដោយសារភ័យខ្លាចគ្នាទៅវិញទៅមកផង ដីធ្លីភាគធំបានក្លាយជាទំនេរ—ស្ងាត់ស្ងៀម និងគ្មានមនុស្សរស់នៅ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When dharma and effective governance collapse, society is consumed by fear and violence—from criminals, militarized force, and even unstable rulers—leading to depopulation and widespread ruin. The verse underscores the ethical duty of rulers to secure order and protect people from both external and internal threats.
Bhishma is describing a time of severe social breakdown: different regions are afflicted by banditry, armed conflict, and oppressive or distressed kings. Mutual fear among people further accelerates flight and abandonment, so large tracts of land become deserted.