Shloka 2
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
मर्यादासु विनष्टास क्षुभिते धर्मनिश्चये । राजशि: पीडिते लोके परैर्वापि विशाम्पते
yudhiṣṭhira uvāca | maryādāsu vinaṣṭāsu kṣubhite dharma-niścaye | rājaṛṣiḥ pīḍite loke parair vāpi viśāmpate ||
យុធិષ્ઠិរៈបានសួរថា៖ ពេលដែលព្រំដែននៃការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវបានរលំ ប្រាកដភាពអំពីធម្មត្រូវបានរំខានច្របូកច្របល់ ហើយប្រជាជនត្រូវបានបង្ក្រាប—មិនថាដោយព្រះរាជាអ្នកប្រាជ្ញផ្ទាល់ ឬដោយអំណាចសត្រូវ—ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃប្រជាជន! ក្នុងសម័យទាបថោកដូចនេះ ព្រាហ្មណ៍គួរជ្រើសរើសមធ្យោបាយចិញ្ចឹមជីវិតអ្វី?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical problem: when social norms collapse and dharma becomes uncertain, even the traditionally protected and duty-bound brāhmaṇa must ask what livelihood is permissible. It highlights that dharma is context-sensitive and that extreme disorder forces careful re-evaluation of right means of living.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira questions a royal authority (addressed as ‘viśāmpati’) about governance and moral order. Here he describes a time of widespread oppression and confusion about dharma and asks what a brāhmaṇa should do to sustain life under such conditions.