Shloka 20
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
अनागतविधाता च प्रत्युत्पन्नमतिश्न यः । द्वावेव सुखमेधेते दीर्घसूत्रो विनश्यति
anāgatavidhātā ca pratyutpannamatiś ca yaḥ | dvāv eva sukham edhete dīrghasūtro vinaśyati ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកដែលរៀបចំការការពារខ្លួនជាមុនសម្រាប់គ្រោះថ្នាក់ដែលមិនទាន់មកដល់ គេហៅថា «អនាគតវិធាតា»; និងអ្នកដែលមានបញ្ញាភ្លាមៗ រកឃើញវិធីការពារខ្លួនបាននៅពេលវិបត្តិទើបកើត គេហៅថា «ប្រត្យុត្បន្នមតិ»—មនុស្សទាំងពីរនេះរីកចម្រើនដោយសុខសាន្ត។ តែអ្នកដែលពន្យារពេលដោយមិនចាំបាច់ក្នុងគ្រប់ការងារ គឺ «អ្នកខ្សែវែង» នឹងវិនាស។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that success and safety come either from foresight (planning before trouble arrives) or from presence of mind (finding a remedy in the crisis). In contrast, habitual delay and drawn-out action lead to failure.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct and statecraft, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by classifying practical intelligence: the prudent planner and the quick-witted responder prosper, while the procrastinator is destroyed.