Shloka 8
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
Devanagari script
उपायं धर्मबहुलं यात्रार्थ शूणु भारत । नाहमेतादृशं धर्म बुभूषे धर्मकारणात्
Translation
ឱ ភារតៈ! ចូរស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់ នូវវិធានមួយសម្រាប់ពេលធ្វើដំណើរ ដែលពោរពេញដោយធម៌។ ក្នុងគ្រាវិបត្តិដូចបាននិយាយខាងលើ ដើម្បីការពារជីវិតរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ខ្ញុំនឹងបង្ហាញវិធានមួយដែលធម៌មានច្រើន។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមិនចង់យកធម៌បែបនេះមកអនុវត្ត ដោយមានគោលបំណងតែការប្រតិបត្តិធម៌ទេ។
Word by Word
उपायम्means, method
उपायम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मबहुलम्abounding in dharma
धर्मबहुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मबहुल
FormMasculine, Accusative, Singular
यात्रार्थम्for the purpose of (safe) passage/journey
यात्रार्थम्:
Prayojana
TypeIndeclinable
Rootयात्रार्थ
शृणुhear, listen
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
एतादृशम्such, of this kind
एतादृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतादृश
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मम्dharma, duty
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
बुभूषेI wish/desire to be (i.e., to undertake/embrace)
बुभूषे:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Desiderative sense), First, Singular, Atmanepada
धर्मकारणात्from/for the sake of dharma as the motive
धर्मकारणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्मकारण
FormNeuter, Ablative, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes