Shloka 11
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
दोषान् विवृणुयाच्छत्रो: परपक्षान् विधूनयेत् । काननेष्विव पुष्पाणि बहिरर्थान् समाचरन्
Translation
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះមហាក្សត្រគួរបង្ហាញឲ្យឃើញកំហុសរបស់សត្រូវ ហើយធ្វើឲ្យអ្នកនៅបក្ខសត្រូវរង្គើចិត្ត ដើម្បីឲ្យពួកគេបែរមកខាងខ្លួន។ ហើយដូចមនុស្សចូលព្រៃទៅរើសផ្កា ក្សត្រគួរប្រមូលទ្រព្យសម្បត្តិពីខាងក្រៅមកបន្ថែម។
Word by Word
दोषान्faults
दोषान्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Plural
विवृणुयात्should disclose/reveal
विवृणुयात्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + वॄ (वृणोति)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
शत्रोःof the enemy
शत्रोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Genitive, Singular
परपक्षान्the opposing side's partisans
परपक्षान्:
Karma
TypeNoun
Rootपरपक्ष
FormMasculine, Accusative, Plural
विधूनयेत्should shake/disturb (make waver)
विधूनयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + धून्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
काननेषुin forests
काननेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकानन
FormNeuter, Locative, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Accusative, Plural
बहिःoutside/from outside
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिः
अर्थान्wealth/resources
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
समाचरन्acting/practising; (while) undertaking
समाचरन्:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes