Shloka 10
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
मृजावान् स्यात् स्वयूथ्येषु भौमानि चरणै: क्षिपेत् । जातपक्ष: परिस्पन्देत् प्रेक्षेद् वैकल्यमात्मन:
bhīṣma uvāca | mṛjāvān syāt svayūthyeṣu bhaumāni caraṇaiḥ kṣipet | jātapakṣaḥ parispandet prekṣed vaikalyaṃ ātmanaḥ |
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះមហាក្សត្រគួរតែប្រព្រឹត្តដោយសុចរិត និងស្អាតស្អំចំពោះអ្នកក្នុងព្រះរាជបក្ខរបស់ខ្លួន។ នៅក្នុងដែនដីសត្រូវ គួរបំផ្លាញផលដំណាំក្នុងស្រែដោយឲ្យសេះ និងគោរបស់កងទ័ពជាន់បំផ្លាញ។ តែពេលបក្ខខ្លួនបានរឹងមាំហើយទើបគួរចលនាទៅលើសត្រូវ ហើយគួរតែពិនិត្យខ្លួនឯងជានិច្ចថា ត្រង់ណា និងយ៉ាងណាខ្លួនមានចំណុចខ្សោយ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma advises a dual discipline of kingship: ethical purity and fairness toward one’s own people, combined with hard-nosed strategy against enemies—acting only after consolidating strength and continuously auditing one’s own weaknesses.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma lays out practical counsel for a ruler: maintain clean conduct within one’s camp, weaken the enemy materially by damaging their agricultural base, and launch offensives only when one’s own side is strong, while keeping vigilant self-scrutiny.