Shloka 9
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
मैं देखता हूँ, संघबद्ध राज्योंके विनाशका मूल कारण है आपसकी फूट। मेरा विश्वास है कि बहुत-से मनुष्योंके जो समुदाय हैं, उनके लिये किसी गुप्त मन्त्रणा या विचारको छिपाये रखना बहुत ही कठिन है ।।
yudhiṣṭhira uvāca | paśyāmi saṅghabaddha-rājyānāṃ vināśasya mūla-kāraṇaṃ paraspara-bhedam | mama viśvāso 'sti—bahu-manuṣya-samūheṣu gupta-mantraṇāṃ vā vicāraṃ vā gopayituṃ su-duṣkaram iti || etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ na-akhilena parantapa | yathā ca te na bhidyeraṃs tac ca me vada pārthiva ||
យុធិષ્ઠិរៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំឃើញថា ឫសគល់នៃការបំផ្លាញរដ្ឋសហព័ន្ធ គឺការបែកបាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា ក្នុងសហគមន៍ធំដែលមានមនុស្សច្រើន ការលាក់បាំងការពិគ្រោះសម្ងាត់ ឬផែនការណាមួយ គឺពិបាកយ៉ាងខ្លាំង។ ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់រឿងទាំងនេះឲ្យពេញលេញ៖ សូមប្រាប់ខ្ញុំ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ថា ដោយមធ្យោបាយណា សហភាព ឬរដ្ឋគណៈទាំងនោះ មិនបែកបាក់គ្នាឡើយ»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that the chief danger to confederated polities is internal division, and that secrecy in collective governance is hard; therefore stability depends on practices that prevent factional splits and manage counsel wisely.
In the Śānti Parva’s discussion of governance, Yudhiṣṭhira questions a kingly authority about why leagues (saṅghas/gaṇas) collapse through discord and asks for a complete explanation of how such unions can remain unbroken.