Shloka 31
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
न चोद्योगेन बुद्धया वा रूपद्रव्येण वा पुन: । भेदाच्चैव प्रदानाच्च भिद्यन्ते रिपुभिर्गणा:
na codyogena buddhayā vā rūpadravyeṇa vā punaḥ | bhedāc caiva pradānāc ca bhidyante ripubhir gaṇāḥ ||
ភីष្មបានមានព្រះវាចា៖ ទោះបីមនុស្សស្មើគ្នាតាមជាតិ និងវង្សក៏ដោយ ក៏មិនអាចឲ្យស្មើគ្នាទាំងអស់ក្នុងការខិតខំប្រឹងប្រែង បញ្ញា ឬរូបសម្បត្តិ និងទ្រព្យសម្បត្តិបានឡើយ។ សត្រូវយកភាពខុសគ្នាទាំងនេះធ្វើជាឧបាយ—បង្កើតចិត្តបែកបាក់ និងសូកប៉ាន់មនុស្សខ្លះ—ដើម្បីបំបែកសហព័ន្ធរដ្ឋប្រជុំ (gaṇa) ឲ្យបែកខ្ទេច។ ដូច្នេះ សម្រាប់ gaṇa ការរួបរួមយ៉ាងមាំមួនគឺជាជម្រក និងកម្លាំងដ៏ធំបំផុតរបស់ពលរដ្ឋ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Unity is the strongest protection for a republic or collective polity. Since people naturally differ in effort, intelligence, and wealth, enemies can exploit these differences through factionalism and bribery; therefore, maintaining solidarity is essential.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and social order, Bhishma advises about the vulnerabilities of a gaṇa (republic/assembly). He explains how adversaries destabilize such polities by creating internal divisions and buying off members.