Shloka 30
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
जात्या च सदृशा: सर्वे कुलेन सदृशास्तथा
jātyā ca sadṛśāḥ sarve kulena sadṛśās tathā | udyogabuddhirūpasampattau tu na sarveṣām ekarūpatā sambhavati || śatravaḥ gaṇarāṣṭreṣu bhedabuddhiṃ janayitvā tebhyaś ca kecid dhanena krītvā api sarvasya saṅghasya bhedaṃ kurvanti | tasmāt saṅghabaddhatā eva gaṇarāṣṭranāgarāṇāṃ mahān āśrayaḥ ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មនុស្សទាំងអស់អាចស្មើគ្នាតាមកំណើត ហើយស្មើគ្នាតាមត្រកូលដែរ; ប៉ុន្តែមិនអាចឲ្យគ្រប់គ្នាស្មើគ្នាទាំងក្នុងការខិតខំប្រឹងប្រែង ប្រាជ្ញា សម្រស់ និងទ្រព្យសម្បត្តិបានទេ។ សត្រូវអាចបង្កើតគំនិតបែងចែកក្នុងចំណោមប្រជាជននៃសាធារណរដ្ឋ ហើយដោយផ្តល់លុយសូកប៉ាន់ដល់មនុស្សខ្លះ ក៏អាចបំបែកសហព័ន្ធទាំងមូលបាន។ ដូច្នេះ ការរួបរួម—ឈរជាប់គ្នាដូចរាងកាយតែមួយ—គឺជាជម្រកដ៏ធំសម្រាប់ពលរដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even if people share the same birth and lineage, differences in capability and fortune remain; hostile forces exploit these differences through factionalism and bribery. Hence, collective unity is the strongest protection for a republic or confederation.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma after the war, Bhishma advises Yudhishthira on political stability, warning how enemies fracture gaṇa-states by creating internal divisions and buying off individuals, and urging steadfast cohesion.