Shloka 283
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
आशभ्यन्तरं भयं राजन् सद्यो मूलानि कृन्तति । भीतरी भय दूर करके संघकी रक्षा करनी चाहिये। यदि संघमें एकता बनी रहे तो बाहरका भय उसके लिये नि:सार है (वह उसका कुछ भी बिगाड़ नहीं सकता)। राजन! भीतरका भय तत्काल ही संघराज्यकी जड़ काट डालता है
āśābhyantaraṁ bhayaṁ rājan sadyo mūlāni kṛntati |
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ភ័យដែលកើតឡើងពីខាងក្នុង—ការមិនទុកចិត្ត ការបែកបាក់ជាក្រុម និងភាពមិនស្ថិតស្ថេរខាងក្នុង—អាចកាត់ផ្តាច់ឫសគល់នៃរដ្ឋឬសហព័ន្ធបានភ្លាមៗ។ ដូច្នេះ គួរបំបាត់ភ័យខាងក្នុង ហើយការពារសហគមន៍។ បើសាមគ្គីនៅក្នុងសហព័ន្ធត្រូវបានរក្សាទុក ភ័យពីខាងក្រៅនឹងក្លាយជារឿងឥតអត្ថិភាព មិនអាចបំផ្លាញវាបានពិតប្រាកដឡើយ»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Internal fear—manifesting as mistrust, division, and insecurity—destroys a community’s foundations faster than any external enemy. The ruler should therefore secure unity and remove causes of inner panic; with cohesion intact, outside threats lose their power.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma counsels King Yudhishthira on governance. Here he emphasizes that the gravest danger to a realm or confederation is internal fracture; preserving solidarity is presented as the primary defense.