Shloka 20
रणभूमिवर्णनम् — Devāsuropama-yuddha and the ‘River’ Metaphor of the Battlefield
तान् समाश्चास्य योधांस्तु मद्रराज: प्रतापवान्
sañjaya uvāca | tān samāśvāsya yodhāṁs tu madrarājaḥ pratāpavān mahārāja | tataḥ pratāpī mahārathī madrarājaḥ śalyaḥ samṛddhiśālinaṁ sarvatobhadra-nāmakaṁ vyūhaṁ kṛtvā bhāranāśakaḥ atyanta-vegāś ca vicitra-dhanuḥ kampayan sindhī-aśva-yukta-śreṣṭha-rathaṁ samāruhya pāṇḍavān abhyadravat ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា មហាក្សត្រមទ្រ ដ៏ក្លាហាន បានលួងលោមយោធាទាំងនោះជាមុនសិន។ បន្ទាប់មក សាល្យ មហារថី ម្ចាស់មទ្រ បានរៀបចំវ្យូហ៍សម្បូរបែបឈ្មោះ «សರ್ವតោភទ្រ»។ ជិះលើរទេះដ៏ល្អប្រសើរ ដែលចងសេះសិន្ធី កាន់ធ្នូអស្ចារ្យឲ្យញ័រ ហើយរត់ទៅដោយកម្លាំងបំផ្លាញ និងល្បឿនខ្លាំងក្លា គាត់បានវាយប្រហារលើបណ្ឌវទាំងឡាយ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya leadership in war: a commander steadies his troops, arranges a protective formation, and advances decisively. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring tension—valor and tactical excellence can be displayed even in a conflict whose larger moral weight remains tragic.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Śalya, king of Madra, encourages his warriors, forms the Sarvatobhadra battle-array, mounts a fine chariot drawn by Sindhī horses, and charges to attack the Pāṇḍavas.