Shloka 413
चचालाथ सनिर्लहादा दिशश्वैवाविलाभवन् । उस समय समुद्र, वन और चराचर प्राणियोंसहित यह पृथ्वी भयानक रूपसे हिलने लगी। सब ओर वज्रकी-सी गर्जना होने लगी और सारी दिशाएँ मलिन हो गयीं
cacālātha sa-nirlahādā diśaś caivāvilābhavan
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ បន្ទាប់មក ផែនដីនេះចាប់ផ្តើមរញ្ជួយយ៉ាងគួរឱ្យភ័យខ្លាច—ជាមួយទាំងសមុទ្រ ព្រៃឈើ និងសត្វមានចលនា និងគ្មានចលនាទាំងអស់។ សំឡេងផ្គរលាន់ដូចវជ្រៈបានក្រហឹមក្រហាយពីគ្រប់ទិស ហើយទិសទាំងបួនក៏ងងឹតស្រអាប់ និងសៅហ្មង ដូចធម្មជាតិខ្លួនឯងក៏រន្ធត់ចំពោះអំពើហិង្សាដែលកំពុងកើតឡើងលើសមរភូមិ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames war as a moral rupture whose effects are not merely human but cosmic: when adharma and mass violence peak, nature is portrayed as reacting with ominous signs. It cautions that actions against dharma disturb the wider order (ṛta/dharma), and consequences reverberate beyond the immediate actors.
Sañjaya reports a terrifying omen: the earth shakes, thunder roars like Indra’s vajra, and the directions turn dim. Such portents typically mark a climactic, catastrophic moment in the battle—signaling impending destruction and the gravity of what is occurring.