Shloka 553
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
अन्तर्भूमिगतश्वैव तव पुत्रे निपातिते । राजन! जब आपका पुत्र मार गिराया गया, उस समय इस भूतलपर भेरी, शंखों और मृदंगोंका गम्भीर घोष होने लगा
antarbhūmi-gataś caiva tava putre nipātite | rājan, yadā tava putro māritaḥ, tadā asmin bhūtale bherī-śaṅkha-mṛdaṅgānāṃ gambhīro ghoṣaḥ samabhavat |
វាយុបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ពេលកូនប្រុសរបស់អ្នកត្រូវវាយឲ្យដួលសន្លប់លើផែនដី នោះលើដីទាំងមូលបានលេចឡើងសូរខ្លាំងជ្រៅ—សូរភេរី ស័ង្ខ និងម្រឹទង្គ ដណ្ដើមគ្នាឮរួម។ ពេលនោះមិនត្រឹមជាមរណភាពវីរបុរសទេ ប៉ុន្តែជាពិធីសាស្ត្រដ៏សាហាវនៃសង្គ្រាម៖ ឧបករណ៍តន្ត្រីប្រកាសជ័យ ខណៈធម៌ត្រូវសាកល្បងដោយតម្លៃឈាម និងជីវិត។»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension of war: public signals of triumph (drums and conches) arise immediately upon a death, reminding the listener that martial duty and victory are inseparable from grief, loss, and the testing of dharma.
Vāyu addresses a king and describes the moment the king’s son is slain and falls to the ground; at that instant, loud battlefield instruments—bherīs, conches, and mṛdaṅgas—sound across the earth, marking the event as a decisive and publicly proclaimed turn in the battle.