Shloka 73
Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)
त॑ हद प्राविशच्चापि विष्टभ्याप: स्वमायया । वह हाथमें गदा लेकर तीव्र वेगसे भागा और अपनी मायासे जलको स्तम्भित करके उस सरोवरके भीतर जा घुसा
taṁ hradaṁ prāviśac cāpi viṣṭabhyāpaḥ svamāyayā | sa hastamāṁ gadāṁ gṛhītvā tīvra-vegena jagāma, svamāyayā ca jalāni stambhayitvā tasmin sarasi praviśya nyaviśat ||
សញ្ជ័យបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់មក គាត់បានរត់ទៅមុខដោយល្បឿនខ្លាំង កាន់គុទ្ទ (ដំបងធ្ងន់) នៅក្នុងដៃ ហើយដោយអំណាចរបស់ខ្លួន បានទប់ទឹកឲ្យឈប់ចលនា; ដូច្នេះគាត់បានចូលទៅលាក់ខ្លួននៅក្នុងបឹងនោះ។ ការធ្វើនេះមិនមែនជាការដកថយដោយធម៌ទេ ប៉ុន្តែជាការលាក់ខ្លួនដោយយុទ្ធល្បិច ដើម្បីគេចវេសការប៉ះទង្គិចភ្លាមៗ ដោយបង្វែរធម្មជាតិដោយអំណាចអស្ចារ្យ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary power (māyā) can be used for evasion and concealment in war; ethically, it invites reflection on whether survival-driven stratagems align with kṣatriya-dharma or represent a lapse into adharma when used to avoid rightful confrontation.
A warrior, carrying a mace, runs swiftly to a lake and—using his own supernatural power—stillens or restrains the waters, then enters the lake to hide or take refuge within it.