Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 24
Chapter 23: Śakuni Reports, Kaurava Advance, and Arjuna’s Penetration of the Host
अश्रूणि मुमुचुर्नागा वेपथुं चास्पृशन् भृशम् । चारों ओर नीचे बालू और कंकड़ बरसानेवाली हवाएँ चलने लगीं। हाथी आँसू बहाने और थर-थर काँपने लगे || २३ ह || एतान् घोराननादृत्य समुत्पातान् सुदारुणान्
sañjaya uvāca | aśrūṇi mumucur nāgā vepathuṃ cāspṛśan bhṛśam | etān ghorān anādṛtya samutpātān sudāruṇān |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ដំរីទាំងឡាយបានស្រក់ទឹកភ្នែក ហើយត្រូវគេចាប់យកដោយការញ័រខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា ដោយមិនអើពើនឹងសញ្ញាអាក្រក់ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងព្រមានយ៉ាងសាហាវទាំងនោះ ក្សត្រិយយោធាទាំងឡាយ—មិនមានការរអាក់រអួលក្នុងចិត្ត—បានរៀបចំខ្លួនឡើងវិញសម្រាប់សង្គ្រាម ប្រាថ្នាទៅសួគ៌ ហើយឈរយ៉ាងក្លាហានលើវាលកុរុក្សេត្រ ដ៏ស្រស់ស្អាត និងមានបុណ្យ។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain of war: even when nature and animals signal catastrophe through ominous portents, warriors driven by kṣatriya ideals and the desire for heavenly reward may suppress fear and proceed. It invites reflection on whether steadfastness is true dharma or a tragic hardening of conscience.
Sañjaya reports ominous signs on the battlefield—elephants crying and trembling—yet the warriors ignore these prodigies and prepare again for combat on Kurukṣetra, energized by the hope of attaining heaven through a heroic death.