Shloka 6
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
राजन्! अजातशत्रु युधिष्ठिस्से पराजित हो दोपहरके समय हमलोग युद्धसे भाग चले थे। शल्यके मारे जानेसे किसी भी योद्धाके मनमें सेनाओंको संगठित करने तथा पराक्रम दिखानेका उत्साह नहीं होता था ।। भीष्मे द्रोणे च निहते सूतपुत्रे च भारत । यद् दुःखं तव योधानां भयं चासीद् विशाम्पते
rājan! ajātaśatru yudhiṣṭhiraḥ parājito madhyāhna-samaye vayaṁ yuddhāt palāyitāḥ sma. śalyasya māraṇāt kasyāpi yoddhuḥ manasi senā-saṅghaṭanaṁ parākrama-pradarśanaṁ ca kartum utsāho na jātaḥ. bhīṣme droṇe ca nihate sūtaputre ca bhārata, yad duḥkhaṁ tava yodhānāṁ bhayaṁ cāsīd viśāmpate.
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! នៅពេលថ្ងៃត្រង់ បន្ទាប់ពីយុធិષ્ઠិរា អជាតសត្រុ ត្រូវបានផ្តួល យើងបានរត់គេចចេញពីសមរភូមិ។ ក្រោយសាល្យត្រូវសម្លាប់ គ្មានអ្នកយោធាណាម្នាក់មានចិត្តក្លាហាន ឬក្តីរំភើបក្នុងការប្រមូលផ្តុំកងទ័ព និងបង្ហាញវីរភាពទៀតឡើយ។ ពេលភីស្ម និងទ្រូណា បានដួលរលំ ហើយកូនអ្នកបើករទេះក៏ត្រូវសម្លាប់ដែរ ឱ ភារតៈ—ទុក្ខសោក និងភាពភ័យខ្លាចអ្វីបានគ្របដណ្ដប់លើអ្នកយោធារបស់ព្រះអង្គ ឱ ម្ចាស់ប្រជាជន?»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of key leaders shatters collective resolve: without moral and strategic anchors, an army loses the will to regroup and act bravely. It also underscores the cascading psychological consequences of prolonged adharma-driven war—grief and fear eventually overwhelm even seasoned warriors.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that after Yudhiṣṭhira’s victory and Śalya’s death, the Kaurava side fled at midday. He recalls that with Bhīṣma, Droṇa, and Karṇa already slain, the remaining warriors were seized by sorrow and fear and lacked the enthusiasm to reorganize the forces or continue heroic resistance.