Shloka 296
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
मुसलं पाण्डुपुत्राय चिक्षेप परिघोपमम् | जिसके घोड़े मार डाले गये थे, उसी रथपर खड़े हुए द्रोणपुत्रने पाण्डुकुमार अर्जुनपर लोहेका एक मुसल चलाया, जो परिघके समान प्रतीत होता था
sañjaya uvāca | musalaṃ pāṇḍuputrāya cikṣepa parighopamam |
សញ្ជ័យបាននិយាយ៖ ឈរលើរថនោះឯង ដែលសេះត្រូវបានសម្លាប់រួចហើយ កូនប្រុសរបស់ទ្រូណៈបានគប់មុសលដែកមួយទៅលើអរជុន កូនប្រុសរបស់បណ្ឌុ ដែលមើលទៅដូចជាបរិឃធ្ងន់ធ្ងរ។ ទិដ្ឋភាពនេះបង្ហាញការកើនឡើងមិនឈប់ឈរនៃអំពើហិង្សានៅក្នុងសង្គ្រាម—សូម្បីបាត់បង់យ៉ាងធ្ងន់ ក៏ចិត្តក្លាហានរបស់យុទ្ធជនត្រឡប់ទៅរកការវាយប្រហារភ្លាមៗ បង្រួមភាគីទាំងពីរឲ្យជាប់ពាក់ព័ន្ធកាន់តែខ្លាំងក្នុងចលនាដ៏រឹងមាំនៃសង្គ្រាម។
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war drives a cycle of retaliation: even after suffering immediate setbacks (like losing horses), a combatant may respond with intensified aggression. Ethically, it points to the tragic momentum of conflict, where valor and duty can become entangled with vengeance and escalation.
Sañjaya narrates that Droṇa’s son (Aśvatthāmā), standing on a chariot whose horses have been killed, hurls an iron musala—described as resembling a parigha—at Arjuna.