Shloka 5
Kuntī’s Consolation to Draupadī and Lament for the Dispossessed Pandavas (सभा पर्व, अध्याय 70)
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा स्वयं चेद॑ कथयव्विन्द्रकल्प: । ईशो वा ते ह्नीशो5थ वैष वाक्यादस्य क्षिप्रमेके भजस्व
dharme sthito dharmasuto mahātmā svayaṃ ced atra kathayatu indrakalpaḥ | īśo vā te ’nīśo ’tha vaiṣa vākyād asya kṣipram ekaṃ bhajasva, he dharmaputra ||
ទុរយោធនមានព្រះបន្ទូលថា៖ «យុធិស្ឋិរ កូនរបស់ធម្មៈ ជាមហាបុរស ស្ថិតនៅក្នុងធម៌ជានិច្ច មានព្រះតេជៈដូចឥន្ទ្រ—សូមឲ្យគាត់ឯងប្រកាសច្បាស់នៅទីនេះថា គាត់មានសិទ្ធិដាក់អ្នកជាភ្នាល់ឬមិនមាន។ តាមពាក្យដែលគាត់និយាយនោះ អ្នកចូរជ្រើសឲ្យរហ័ស មួយក្នុងពីរ—ជាទាសី ឬរួចផុតពីទាសភាព»។
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds a legal-ethical dilemma: whether a person who has already lost his own freedom can still exercise ownership/authority to stake another. It highlights how appeals to “dharma” can be weaponized in political settings to legitimize coercion and force a humiliating binary choice.
In the dice-hall dispute, Duryodhana presses the issue of Draupadī’s status by demanding that Yudhiṣṭhira publicly declare whether he had the right to wager her. He then insists that, based on Yudhiṣṭhira’s answer, she must immediately accept either slavery or freedom.