Shloka 18
अक्षविजय-प्रसङ्गः
Escalation of Wagers and Shakuni’s Repeated Declarations of Victory
दैवं हि प्रज्ञां मुष्णाति चक्षुस्तेज इवापतत् । धातुश्च वशमन्वेति पाशैरिव नर: सितः,जैसे उत्कृष्ट तेज सामने आनेपर आँखकी ज्योतिको हर लेता है, उसी प्रकार दैव मनुष्यकी बुद्धिको हर लेता है। दैवसे ही प्रेरित होकर मनुष्य रस्सीमें बँधे हुएकी भाँति विधाताके वशमें घूमता रहता है
daivaṃ hi prajñāṃ muṣṇāti cakṣus-teja ivāpatat | dhātuś ca vaśam anveti pāśair iva naraḥ sitaḥ ||
វាសនានោះឯង លួចយកប្រាជ្ញាវិនិច្ឆ័យរបស់មនុស្ស ដូចពន្លឺភ្លឺចាំងភ្លាមៗ ប្លន់យកអំណាចភ្នែកឲ្យមើលមិនឃើញ។ ដោយវាសនានោះជំរុញ មនុស្សក៏ដើរតាមអំណាចរបស់ព្រះវិធាតា ដូចអ្នកដែលត្រូវចងដោយខ្សែ—សេរីភាពនៃការវិនិច្ឆ័យ និងការធ្វើត្រូវបានកម្រិត ហើយផ្លូវជីវិតត្រូវបានបង្ខំឲ្យទៅតាម។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When overpowering destiny (daiva) takes hold, it can eclipse a person’s discernment (prajñā), making them act as though bound—drawn into the control of the cosmic Ordainer (dhātṛ). The verse highlights ethical caution: loss of clarity leads to compelled, harmful choices, so one should guard judgment and seek right counsel.
In the Sabha Parva’s court-setting tensions, the narrator Vaiśampāyana reflects on how people, under the pressure of fate, lose sound judgment and proceed as if constrained by unseen bonds—an interpretive frame for the unfolding decisions and missteps in the royal assembly.