Shloka 9
भरतकुलभूषण! शत्रुकी जगमगाती हुई राजलक्ष्मीको अपने अधिकारमें करनेकी इच्छावाला भूपाल सम्पूर्ण दिशाओंका उसी प्रकार संचालन करे, जैसे सारथि चाबुकसे घोड़ोंको हाँककर अपनी रुचिके अनुसार चलाता है ।।
bharatakula-bhūṣaṇa! śatrukī jagmagātī huī rāja-lakṣmī ko apne adhikāra meṃ karne kī icchā-vālā bhūpāla sampūrṇa diśāoṃ kā usī prakāra sañcālana kare, jaise sārathi cābuka se ghoṛoṃ ko hāṃkakara apnī ruci ke anusāra calātā hai. pracchanno vā prakāśo vā yogo yo 'riṃ prabādhate; tad vai śastraṃ śastra-vidāṃ, na śastra-cchedanaṃ smṛtam—gupta yā prakaṭ, jo upāya śatru ko saṅkaṭ meṃ ḍāl de, vahī śastra-jña puruṣoṃ kā śastra hai; kevala kāṭane-vālā śastra hī śastra nahīṃ hai.
ទុរយោធនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ អលង្ការនៃវង្សភារត! ព្រះមហាក្សត្រដែលប្រាថ្នានាំយកសិរីរាជ្យដ៏ភ្លឺរលោងរបស់សត្រូវមកស្ថិតក្រោមអំណាចខ្លួន គួរតែបញ្ជាដឹកនាំទិសទាំងអស់ ដូចជាសារថីបើករទេះប្រើកន្ទួតបញ្ជាអស្វ ឲ្យរត់តាមចិត្តប្រាថ្នា។ មិនថាលាក់លៀមឬបើកចំហ យុទ្ធល្បិចណាដែលបង្ខំសត្រូវឲ្យធ្លាក់ក្នុងទុក្ខវេទនា នោះហើយជាអាវុធក្នុងទស្សនៈរបស់អ្នកដឹងអាវុធពិតប្រាកដ។ អាវុធមិនមែនមានតែអ្វីដែលកាត់ប៉ុណ្ណោះទេ—មធ្យោបាយណាដែលបង្ក្រាបសត្រូវ ទោះលាក់ឬបង្ហាញ ក៏គួររាប់ជាអាវុធដែរ»។
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse expands the idea of ‘weapon’ beyond physical arms: any method—covert or overt—that effectively brings an enemy into distress counts as a weapon in the logic of political-military expertise. It frames kingship as active control and management of power, emphasizing efficacy over the narrow form of violence.
Duryodhana is articulating a hard-edged doctrine of rule and conquest within the Sabha Parva context, urging that a king seeking supremacy should govern and maneuver like a charioteer controlling horses, and should treat stratagems and policies as weapons just as much as swords or arrows.