Shloka 10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका । यो वै संतापयति यं स शत्रु: प्रोच्यते नृप
śatruś caiva hi mitraṃ ca na lekhyaṃ na ca mātṛkā | yo vai santāpayati yaṃ sa śatruḥ procyate nṛpa rājann |
ទុរយោធនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! មិនមានបញ្ជីថេរ ឬអក្សរណាមួយ ដែលអាចសម្គាល់មនុស្សម្នាក់ជារៀងរហូតថា ‘សត្រូវ’ ឬ ‘មិត្ត’ បានឡើយ។ អ្នកណាដែលបង្កទុក្ខឲ្យអ្នកណា ក្នុងទំនាក់ទំនងនោះ អ្នកនោះហើយត្រូវហៅថា សត្រូវរបស់គេ»។
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
Friendship and enmity are not permanent labels; they are defined by conduct. The one who causes another suffering functions as that person’s enemy in that context.
Duryodhana addresses a king and frames relationships in practical terms, arguing that ‘friend’ and ‘enemy’ are determined by who brings distress or relief, not by any fixed social or written designation.