Shloka 25
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Saṃvāda on Restraint and Rājānīti
Chapter 50
कृतां विन्दुसरोरत्नैर्मयेन स्फाटिकच्छदाम् | अपश्यं नलिनीं पूर्णामुदकस्येव भारत
kṛtāṁ bindusaroratnair mayena sphaṭikacchadām | apaśyaṁ nalinīṁ pūrṇām udakasy eva bhārata bhārata |
ទុរយោធនៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ភារតៈ! មាយា អសុរ បានបង្កើតស្រះផ្កាឈូកសិប្បនិម្មិតមួយ ដោយយកត្បូងមណីពីបឹងបិន្ទុសរៈ មកតុបតែង ហើយគ្របដោយថ្មស្ពាតិក (គ្រីស្តាល់)។ ខ្ញុំបានយល់ច្រឡំថាវាជាស្រះទឹកពេញ។ ពេលខ្ញុំលើកសម្លៀកបំពាក់ដើម្បីចុះទៅក្នុងនោះ ភីមសេនបានផ្ទុះសំណើចខ្លាំង។ ខ្ញុំស្រពិចស្រពិលដោយសម្បត្តិដ៏លេចធ្លោរបស់សត្រូវ—ហើយខ្ញុំក៏ខ្វះសម្បត្តិរបស់ខ្លួនផង—មោទនភាពរបស់ខ្ញុំត្រូវបានរំខាន។»
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The episode highlights how pride and envy make a person vulnerable to humiliation and rash reactions. Misperception (illusion) becomes a moral trigger: instead of self-restraint, Duryodhana internalizes the insult, feeding resentment that later drives unethical choices and escalates conflict.
In the wondrous assembly complex built with Maya’s artistry, Duryodhana mistakes a crystal-covered, jewel-inlaid lotus-pond for real water. As he prepares to step in, Bhīma laughs at him. Duryodhana feels shamed and mentally unsettled by the Pandavas’ prosperity, intensifying his hostility.